تبلیغات
کانون خیریه سلامت رفتار سپینود دانشگاه علوم پزشکی تبریز - لوسمی
 

باسمه تعالی

سرطان خون

سرطان چی‌ست؟

سرطان حالتی از رشد و تکثیر بی‌رویه‌ی سلول‌های بدن است که غالباً در زمینه‌ی مشکلات ژنتیکی و ثانویه به عوامل محیطی، رخ می‌دهد.

سرطان خون چیست؟

سلول‌های خونی بدن به دو دسته‌ی اول‌یه‌ی لنفوئیدی و میلوئیدی تقسیم می‌شوند. این تقسیمات اولیه در مغزاستخوان به وقوع می‌پیوندد و سلول‌ها بعد از بلوغ به داخل گردش‌خون رفته و یا در ارگان‌های لنفاوی(دژ‌های استحکامی بدن در برابر عوامل مضر خارجی) مستقر می‌شوند.

حال اگر تکثیر بی‌رویه در مغز‌استخوان رخ داده و سلول‌های اولیه و غالباً نابالغ در خون زیاد شوند، این نوع سرطان را «لوسمی» و اگر سلول‌های واقع در ارگان‌های لنفاوی که غالباً بالغ هستند زیاد شوند، سرطان حاصل را «لنفوم» می‌نامند.

سرطان خون را اکثراً با نام «لوسمی» می‌شنا‌ند، چون تکثیر بی‌رویه‌ی سلول‌ها از همآن آغاز ایجاد سلول‌های خونی شروع می‌شود و مشکلات هم در خون و هم در گره‌های لنفاوی به وجود می‌آ‌ند.

آیا افزا‌ش سلول‌های خونی خوب نیست؟

در رابطه با سرطان و افزایش تعداد و تکثیر سلول‌های خونی ذکر ابن نکته ضروری می‌باشد که اگرچه تعداد سلول‌ها افزایش می‌یاب‌د، ولی در‌واقع این سلول‌ها غالباً ناکارآمد بوده و همچنین با افزایش تعدادِ‌خود، سبب کاهشِ‌فضایِ‌لازم برای سلول‌های سالم و کار‌آمد می‌شوند.

مثلاً سلول‌ها در «لوسمی» نابالغ بوده و نمی‌توان‌ند عمل اصلیِ خود را انجام دهند. و در «لنفوم» سلول‌هایی بالغ هستند که دوره‌ی عمل کردیِ آن‌ها تمام شده و باید از بین بروند تا سلول‌های بالغِ‌جوان‌تر جایگزینِ‌آن‌ها باشند، ولی این‌امر اتفاق نافت‌اده و حتی در صورتی که سلول‌های سالم و کارآمد هم تشکیل شوند، چون نمی‌توانند در دژ‌های استحکامی بدن استقرار یابند، فرد مستعد بیماری‌ها و حملات مضرِّ‌دیگر می‌شود. البته ذکر این نکته لازم است که در «لوسمی‌های‌مزمن» نیز سلول‌ها بالغ و ناکارآمد هستند.

لوسمی یعنی چه؟

لوسمی از کلمه‌ی «Leukemia» که از دوبخشِ «Leukos» به معنای «سفید» و «emia-» به معنای «خون» تشکیل شده است. و یعنی تعداد گلبول‌های سفید خون افزایش یافت‌ه است. چون اولین بار که آقای ویرشو در سال ۱۸۴۵میلادی، این حالت را در لام‌خون فرد مبتلا به این بیماری مشاهده کرد،‌ این‌نام را برای آن انتخاب کرد.

انواع لوسمی کدام‌ند؟

لوسمی‌ها برحسب سلول‌هایی که در مغزاستخوان تحت تأثیر قرار گرفته‌اند به انواع زیر تقسیم می‌شوند:

۱- لوسمی لنفوئیدی حاد: غالباً در کودکان و افراد مسن بالای ۶۵ سال را مبتلا می‌کند. ولی درمان‌ها در کودکان نتیجه‌بخش‌تر از سالمندان می‌باشد.

۲- لوسمی لنفوئیدی مزمن: غالباً در افراد بالای ۵۵سال روی داده و مردان را بیش‌تر گرفتار می‌کند. با اینکه غیرقابل‌علاج می‌باشد ولی درمان‌های موجود مؤثر بوده و  به جز فرم مربوط به سلول‌های لنفوسیتیB که رفتاری تهاجمی‌تر دارد. میزان بقا در بقیه‌ی انواع بالا و حدود ۷۵٪ می‌باشد.

۳- لوسمی میلوئیدی حاد: بالغین را بیشتر از کودکان مبتلا کرده ، و مردان را بیشتر از زنان. با توجه به درمان‌های رایج میزان بقای ۴۰٪ دارد.

۴- لوسمی میلوئیدی مزمن: بالغین و گاهی کودکان را گرفتار می‌کند. بقا در صورت استفاده‌ی مناسب از درمان ۹۰٪ می‌باشد.

۵- لوسمی سلول موئی: از بسیاری جهات شبیه لوسمی لنفوئیدی مزمن می‌باشد و با اینکه غیرقابل‌علاج می‌باشد ولی بقا با استفاده از درمان‌های رایج ۹۶-۱۰۰٪ می‌باشد.

۶- لوسمی پرومیلوسیتی مربوط به سلولT: بسیار نادر و بسیار مهاجم می‌باشد.

۷- لوسمی لنفوئیدی سلول‌های بزرگ دانه‌دار: بسیار نادر و غیرمهاجم می‌باشد.

۸- لوسمی مربوط به سلول T بالغین: در زمینه‌ی ویروسی که بسیار به ویروس ایدز(HIV) شبیه‌است و به نام HTLV مشهور می‌باشد، رخ می‌ده‌د که باعث می‌شود سلول‌ها ناکارآمد شوند(در حال‌ی که در ایدز سلول‌ها از بین می‌روند).

چه علایم‌ و نشانه‌هایی برای لوسمی وجود دارند؟

نشانه‌هایی که غالب بیماران با آن‌ها مراجعه می‌کن‌ند، عبارت‌ند از:

-        عمومی : کاهشِ‌وزن – تب – عفونت‌ها مکرر

-        ریه و تنفس: کاهش توان تنفسی

-        عضلانی-اسکلتی: ضعف و خستگی – درد و درناکی استخوان‌ها و مفاصل

-        عصبی و روانی: خستگی – کاهش تمرکز

-        گره‌های لنفاوی: بزرگی گره‌های لنفی

-        کبد و طحال: بزرگی در کبد و طحال

-        پوست: عرق شبانه – خون‌ریزی و خون‌مردگی به کرّات – لکه‌ها و نقاط بنفش در پوست.

علائمی که با وجودِ‌ آن‌ها، پزشک معالج بر تشخیصِ لوسمی صحّه می‌گذارد، با توجه به افزایش شمارش تعداد گلبول‌های‌سفید در لام‌خون‌محیط‌ی می‌باشد. البته گاهی چون هنوز سلول‌ها در مغز‌استخوان بوده و به خون وارد نشده‌اند، تعداد گلبول‌های‌سفید در خون، طبیعی و یاکم‌تر می‌باش‌د که نیاز به تحت‌نظر گرفتن و بررسی بیش‌تر خواهد داشت.

دلایل ایجاد لوسمی چیست؟

دلایل متفاوتی برای هرگروه از لوسمی‌ها وجود دارند، ولی در کل هرعاملی که باعث ایجاد جهش در DNA بشود، می‌تواندایجادکننده‌ی لوسمی باشد؛ قرارگرفتن در معرض تشعشع – کار با بَنزِن‌ها و دیگر مواد شیمیایی – مصرف سیگار و تنباکو و … حتی در برخی مطالعات مواد حاصل از پتروشیمی و حتی رنگ‌ِمو نیز جزو عوامل ایجاد کننده‌ی تغییر در ساختار DNA بیان شده‌اند.

نقش تغذیه در ایجاد سرطان هنوز به طور کامل معلوم نیست ولی استفاده از رژیمِ‌گیاهی،‌ عامل حفاظتی مناسبی برای جلوگیری از سرطان می‌باشد.

همچنین شایان ذکر است، عواملی که از دوران جنینی سبب تغییر در ساختمان DNA باشند،‌فرد را بیش‌تر در معرض خطر ابتلا به سرطان‌ها قرار خواهند داد.

نحوه‌ی تشخیص‌ لوسمی چگونه است؟

بعد از مراجعه‌ی فرد با نشانه‌های مذکور و شمارش سلول‌های خونی، در صورتی که تشخیص مسجل نشده‌ باشد،‌ از آزمایش‌های تکمیلی سنجش مواد موجود در خون و یا تصویربرداری‌های X-ray (برای استخوان‌ها و مفاصل)، MRI (جهت بررسی مغز) و سونوگرافی (جهت بررسی ارگان‌های داخلی مانند کبد-طحال-کلیه و... ) استفاده می‌شود.

لوسمی چگونه درمان می‌شود؟

درمان لوسمی به وسیله‌ی رژیم‌های مخصوص شیمی‌درمانی و برخی ‌اوقات رادیوتراپی (بسته به موضعی یا گسترده‌ بودن محل درگیر) انجام می‌گیرد. در موارد خاصی استفاده از پیوند مغزاستخوان پیشنهاد می‌گردد.

امروزه با وقوع درمان‌ها در زمینه‌ی‌ژنی و ژن‌تراپی، امید است این شیوه به تدریج توسعه یافته و تکمیل شود، تا در‌ آینده بتوان از این شیوه‌ی مهمِ‌ درمانی بهره برد.(قابل ذکر است ۲ تن از۳‌تن  افرادی که در سال ۲۰۱۱ میلادی با این شیوه تحت درمان قرار گرفتند،‌ یک سال بعد،‌ هیچ‌گونه علایمِ‌سرطانی را نداشته‌اند.)





طبقه بندی: علمی، 
نوشته شده در تاریخ سه شنبه بیست و دوم آذرماه سال 1390 توسط محمد مظفری
|تمامی حقوق این وبلاگ برای كانون سپینود محفوظ است|